Polip Kepçe Seçimi: Kapasite, Çene Sayısı ve Tahrik Nasıl Belirlenir?

Kapasite nasıl hesaplanır, neden büyük kepçe her zaman iyi değildir?

Kepçe kapasitesi kepçenin değil makinenin sorusudur. Hesap sırası şöyledir:

1. Makinenin, kepçenin gerçekten çalışacağı erişim ve yükseklikte kaldırabildiği yük bulunur. Ekskavatörde uzak erişimde bu değer ciddi biçimde düşer; katalogdaki en yüksek rakam değil çalışma noktasındaki rakam alınır.
2. Bu değerden kepçenin boş ağırlığı, rotator ve bağlantı parçaları düşülür.
3. Kalan faydalı yük, elleçlenecek malzemenin yığın yoğunluğuna bölünür; sonuç kepçe hacmidir.

Yığın yoğunluğu malzemeden malzemeye kat kat değişir. Hafif karışık hurda büyük hacim, preslenmiş paket hurda ya da döküm parçası küçük hacim, kum ve cüruf daha da küçük hacim ister. Aynı makineye hurda için alınmış büyük bir kepçe cürufa sokulursa makine aşırı yüklenir; kum için alınmış küçük kepçe hafif hurdada her çevrimde yarım kalır.

Kepçenin kendi ağırlığı burada iki yönlü çalışır. Ağır kepçe malzemeye daha iyi dalar ve daha sağlamdır, ama faydalı yükten yer. Hafif kepçe faydalı yükü büyütür, ama daha ince kesitle yapıldığı için darbede daha çabuk yıpranır. Yüksek mukavemetli çelik bu dengeyi bir miktar rahatlatır: aynı dayanımda daha hafif gövde, dolayısıyla her çevrimde biraz daha çok malzeme.

Çene sayısı ve çene tipi hangi malzemeye göre seçilir?

Polip kepçenin ayırt edici tarafı, birbirinden bağımsız hareket edebilen çok sayıda çenenin düzensiz malzemeyi sarmasıdır. Kaç çene ve hangi tip sorusuna malzeme cevap verir:

Az sayıda çene daha geniş açılır ve iri parçaların arasına girer; kapanınca büyük parçayı kavrar ama ince malzeme aralardan akar. Çok sayıda çene küçük parçayı tutar, dökülmeyi azaltır ve yükü daha dengeli dağıtır; iri parçaya dalması daha zordur. Yarı kapalı ve kapalı çene, çene aralığını sacla kapatarak taneli malzemeyi bir kabuk kepçe gibi taşır. Aynı tesiste birden fazla malzeme elleçleniyorsa ya iki kepçe tutulur ya da orta bir tip seçilerek iki uçta da bir miktar verim kaybı kabul edilir; bu kabul teklif aşamasında konuşulmalıdır.

Açık çap ve kapalı yükseklik nereye sığmalı?

Kepçenin açık çapı malzemeye dalacağı yığının, vagonun, kamyon kasasının ya da hurda yatağının ölçüsüyle sınırlıdır. Kamyon kasasına inen bir kepçe, kasanın kenarına çarpmadan açılıp kapanmalıdır; dar bir hurda kutusunda büyük açılımlı kepçe her seferinde kutu kenarına vurur ve hem kutuyu hem çeneyi yıpratır. Kapalı yükseklik ise vinç kancasından çene ucuna kadar olan toplam boyla ilgilidir: hol yüksekliği, kapı ve kule altı gibi engeller kepçe boyunu sınırlar. Halatlı kepçede makara blokları, hidrolik kepçede rotator bu boyu uzatır ve hesabın içine girer.

Halatlı mı hidrolik mi, elektrohidrolik mi?

Bu soruyu çoğu zaman makine cevaplar; yine de üç seçeneğin sınırlarını bilmek gerekir.

Halatlı (mekanik) polip kepçe iki halatla çalışır: biri kepçeyi tutar, öteki çeneleri kapatır. Kepçe üzerinde motor, hortum ya da elektrik yoktur; sıcak, tozlu ve ıslak ortamda bakım noktası azdır. İki tamburlu ya da iki halatlı bir vinç gerekir ve çeneler birlikte kapanır; parçayı seçici biçimde tutmak mümkün değildir. Liman vinçleri ve çelikhane gezer vinçleri bu tipin doğal yeridir.

Hidrolik polip kepçe ekskavatörün ya da malzeme elleçleme makinesinin hidrolik hattından beslenir. Çeneler bağımsız silindirlerle kapanır; iri bir parçayı bir çene tutarken ötekiler kapanmaya devam eder ve kavrama kontrollüdür. Rotator ile kepçe döndürülür, yükleme daha hassastır. Bedeli hortum, keçe ve silindir bakımıdır; sıcak cürufta hortum ve keçe sıcaklığa göre seçilir, koruma sacıyla örtülür.

Elektrohidrolik polip kepçe tek halatlı bir vince asılır ve kendi hidrolik gücünü kepçe üstündeki motor-pompa grubundan alır; enerji kabloyla gelir. İki tamburu olmayan bir vinçle hidrolik kepçenin bağımsız çene hareketini birleştirmek isteyen tesisler için ara çözümdür. Kepçe üzerindeki motor ve kablo makarası ağırlık ve bakım noktası ekler; kablo yönetimi sahada ayrı bir plan ister.

Kısacası vinçte iki halat varsa halatlı, ekskavatör ya da elleçleme makinesi varsa hidrolik, tek halatlı vinçte bağımsız çene isteniyorsa elektrohidrolik doğal adaydır.

Vinç ve ekskavatör uyumu nerede aksar?

Uyumsuzluk çoğunlukla üç yerde çıkar. Birincisi bağlantı: ekskavatörde pim çapı, pim aralığı ve kulak genişliği ya hızlı bağlantı sisteminin ölçüsü kepçe ile birebir uymalıdır; vinçte kanca boyutu ve emniyet mandalı kepçe mapasıyla çalışmalıdır. İkincisi hidrolik: makinenin ek devre çıkışı debi ve basınç olarak kepçenin silindir ve rotatörünü sürebilmelidir; düşük debi yavaş çevrim, yüksek basınç keçe hasarı demektir. Üçüncüsü halat: halatlı kepçede vincin halat çapı, tambur kapasitesi ve halat hızı kepçenin makara bloğuyla uyumlu olmalıdır. Bu üç kalem için makine modelinin ve bağlantı ölçülerinin imalatçıya iletilmesi yeterlidir; kepçe makineye göre çizilir.

Aşınma plakası ve değiştirilebilir parçalar nasıl seçilir?

Kepçenin ömrü gövdesinden değil aşınan parçalarından okunur. Çene uçları, iç aşınma plakaları ve çene sırtları malzemeyle sürekli sürtünür; bu yüzeyler aşınma sacından yapılır ve HB sertlik sınıfıyla anılır. Kum ve cüruf gibi aşındırıcı ortamda yüksek sertlik sınıfı, iri hurda gibi darbeli ortamda sertlikle tokluğun dengelendiği bir sınıf tercih edilir; çok sert plaka darbede çatlar, yumuşak plaka aşınmada hızla incelir. Sıcak cürufta sertlik tek başına yetmez, sıcaklıkta sertliğini koruyan bir sınıf gerekir.

Aşınan parçaların cıvatalı ya da kısa kaynakla değiştirilebilir tasarlanması, kepçeyi atölyeye götürmeden sahada yenilemeyi mümkün kılar. Mafsal pimleri ısıl işlemli, burçlar gresleme kanallı ve sökülebilir olmalıdır. Teklif alırken yedek parça listesinin ve aşınma parçalarının değişim yönteminin yazılı olması, ilk fiyatın yanına işletme maliyetini de koyar.

Halatlı kepçe kaldırma aksesuarı, hidrolik kepçe makineye bağlanan değiştirilebilir teçhizat olarak ele alınır; tasarım ve işaretleme çerçevesi Makine Emniyeti Yönetmeliği ve kaldırma aksesuarlarına ilişkin EN standartlarıyla çizilir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; uygulamaya özgü gereklilikler ilgili yönetmelik hükümlerine ve proje şartnamesine göre belirlenir.

Teklif isterken ne söylemeli?

Beş şey yeterlidir. Makine: marka, model, çalışma erişimindeki kaldırma kapasitesi, halat sayısı ya da hidrolik ek devre debi ve basıncı, bağlantı ölçüleri. Malzeme: türü, parça boyutu, yaklaşık yığın yoğunluğu, sıcak ya da aşındırıcı olup olmadığı. Çalışma alanı: kamyon kasası, vagon, hurda kutusu ya da yığın; en dar açıklık ve en düşük tavan. Kullanım yoğunluğu: günde kaç saat, vardiya düzeni. Ve varsa mevcut kepçenizde neyin çabuk aşındığı ya da nerede sıkıntı yaşadığınız; bu son bilgi yeni kepçenin tasarımını en çok değiştiren bilgidir.