Sundurma

Kullanım alanları

Sundurma, bir yapının dışında kalan ama korunması istenen alanı örten çelik çatıdır. Ev sahibi için terası yağmurda kullanılır kılar, apartman girişini ıslanmadan geçilir yapar, bahçedeki oturma köşesine gölge verir. İşyeri için dükkân önünü, yükleme rampasını ya da sigara alanını kapatır.

• Ev ve apartman girişi: kapı önünü koruyan küçük konsol ya da iki direkli örtü; zil, posta kutusu ve aydınlatma altına alınır.
• Teras ve balkon üstü: üst kat balkonuna ya da çatı saçağına birleşen, oturma alanını örten sundurma; ışık için çoğunlukla polikarbon ya da polikarbon-panel karışımı.
• Bahçe oturma alanı: yapıdan bağımsız, dört direkli açık örtü; masa ve mangal alanı için gölge.
• İşyeri önü ve yükleme sahası: dükkân vitrini önü, depo rampası, forklift geçişi; kaplama çoğunlukla sac.
• Bahçe deposu ve odunluk üstü: yan kapamayla birlikte küçük kapalı hacim.

Yapıya bağlı (konsol ya da duvara yaslanan) ve bağımsız (dört tarafı direkli) iki temel kurgu vardır; hangisinin uygun olduğunu duvarın taşıyıcılığı ve zemindeki direk yeri belirler.

Avantajlar ve sınırlar

Çelik taşıyıcı ince kesitle geniş açıklık geçer; direkler seyrek kalır, alan bölünmez. Parçalar atölyede hazırlanır, sahada uzun süren gürültülü kalıp ve döküm işi yerine cıvatalı kurulum yapılır. Bugün polikarbon konan iskelete ileride panel takılabilir; tek şart iskeletin o ağırlığa göre hesaplanmış olmasıdır. Galvaniz üzerine toz boyalı bir sundurma dış ortamda uzun süre bakım istemez.

Sınırları da var ve tek yönlü övgüyle satmıyoruz. Konsol düzeninde direk kalkar ama kiriş ve duvar bağlantısı ağırlaşır; tuğla dolgu duvara konsol asılamaz, betonarme kolon ya da kirişe bağlanmak gerekir. Polikarbon yaz güneşinde altını ısıtır, ısıyla genleştiği için geniş delik ve genleşme payı ister, zamanla matlaşabilir; UV koruma katmanı olmayan plakada sararma erken başlar. Trapez sac yağmurda ses yapar; yatak odası penceresine bakan bir sundurmada panel daha huzurludur. Çok küçük bir giriş saçağı için çelik sundurma fazla gelebilir, hazır alüminyum saçak daha ekonomik olur. Kıyı ve yoğun nemde yalnız yaş boya kısa sürede döküntü verir; bu ortamlarda galvaniz kaçınılmazdır.

Mühendislik yaklaşımı

Sundurma bir çatıdır ve çatı yükleriyle hesaplanır. Kesiti belirleyen girdiler:

• Açıklık ve direk düzeni: tek seferde geçilen mesafe kiriş yüksekliğini belirler; konsolda aynı açıklık için çok daha büyük kesit çıkar, çünkü kiriş tek uçtan taşır ve duvar bağlantısı moment alır.
• Kaplama ağırlığı: sac hafif, sandviç panel ve kiremit görünümlü panel ağırdır; kaplama seçimi aşık aralığını ve kiriş kesitini değiştirir.
• Kar yükü: bölgenin kar yükü TS 498 ile TS EN 1991 çerçevesinde alınır; Kocaeli'nin kıyı ilçesiyle iç kesimi aynı yükü vermez. Üst kattan kayan kar ve saçak dibinde biriken kar ayrıca değerlendirilir.
• Rüzgâr: açık kenarlı bir örtüde rüzgâr çatıyı hem bastırır hem kaldırır. Kaldırma etkisi ankraj cıvatalarını, kaplama vidalarını ve direk-temel bağlantısını boyutlandırır; çoğu sahada kar değil rüzgâr belirleyici olur.
• Eğim ve su: kaplamanın eğimi suyu oluğa taşıyacak kadar olmalıdır; polikarbonda kanal yönü akış yönüne konur, yoksa kanallarda su ve yosun birikir.
• Zemin: direk mevcut sağlam betona ankraj plakasıyla ya da toprakta tekil temelle bağlanır; temel boyutu direk kuvvetine ve zemine göre belirlenir.

Kesit ve birleşim kontrolleri çelik yapı tasarım esaslarına göre yapılır, imalat ve kaynak TS EN 1090 mantığıyla izlenir. Sonuç bir imalat resmi ve ankraj planıdır; montaj o plana göre yürür.

Proje aşamaları

1. Ön teklif: yerin fotoğrafları, yaklaşık en-boy-yükseklik, zemin ve duvar durumu, kaplama tercihi.
2. Keşif ve kesin ölçü: duvarın yapısı, zemindeki beton kalınlığı ya da toprak, üst kat balkonu ve saçak ilişkisi, yağmur suyunun gideceği yer kontrol edilir. Keşif kapsamı ve koşulları teklifte yazılır.
3. Tasarım ve onay: direk yerleşimi, kiriş ve aşık düzeni, eğim, oluk ve iniş yerleri, renk ve kaplama; onaylanan çizim imalatın temelidir.
4. Atölyede imalat: profil kesimi, kaynaklı birleşim, ankraj plakaları, gerekiyorsa oluk taşıyıcıları.
5. Yüzey işlemi: galvaniz üzerine toz boya ya da astar üzerine yaş boya; renk katalogdan seçilir.
6. Montaj: direkler dikilir ve terazilenir, kirişler bağlanır, aşıklar ve kaplama takılır, tercih edildiyse oluk ve iniş borusu bağlanır, duvara birleşim bandı yapılır. Montajın kapsamı ve elektrik ya da cam gibi diğer işlerle sınırı teklifte tanımlanır.
7. Teslim: su testi ve görsel kontrol; kaplama ve boya bakım önerileri anlatılır.

Malzeme ve yüzey işlemi

Direk ve kirişlerde kutu profil ya da küçük açıklıkta dikdörtgen boru, geniş açıklıkta I ya da H profil kullanılır; çelik sınıfı S235 ya da S355 (TS EN 10025), açıklık ve kesit tercihine göre seçilir. Aşıklar kutu profil ya da C/Z hafif profildir. Kaplama trapez sac, sandviç panel (PUR, PIR ya da taş yünü dolgulu), polikarbon ya da kiremit görünümlü paneldir; dört seçeneğin karşılaştırması aile sayfasında tablo hâlinde verilir.

Dış ortamda ömrü belirleyen çelik değil yüzey işlemidir:

Galvanizli parçada delik ve kaynak galvanizden önce biter; sahada delik açmak koruma tabakasını bozar. Galvaniz kalınlığı EN ISO 1461'e, boya sistemi bulunduğu ortamın EN ISO 12944 sınıfına göre seçilir. Oluk ve iniş boruları boyalı sac, alüminyum ya da PVC olabilir; renk kaplamayla uyumlu seçilir.

Standartlar ve yönetmelik

Yükler TS 498 ve TS EN 1991, çelik kesit ve birleşimler çelik yapı tasarım esasları, imalat TS EN 1090, galvaniz EN ISO 1461 çerçevesinde ele alınır. Sundurmanın ruhsata tabi olup olmadığı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne ve ilçe belediyesinin uygulamasına göre değişir; apartmanda ortak alana yapılıyorsa kat mülkiyeti mevzuatı da devreye girer. Bu bölümdeki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; sizin yapınız için geçerli koşul belediyeye ve ilgili yönetmelik maddesine göre belirlenir.

Fiyatı etkileyen faktörler

• Kapatılan alan ve tek seferde geçilen açıklık
• Direk düzeni: konsol ya da direkli, direk sayısı
• Kaplama türü ve polikarbonda kalınlık ve renk
• Yüzey işlemi: yaş boya, toz boya ya da galvaniz üzeri toz boya
• Bölgenin kar ve rüzgâr yükü ile buna bağlı kesit
• Zemin: mevcut betona ankraj ya da direk başına tekil temel
• Oluk, iniş borusu, duvar birleşim bandı, aydınlatma boruları
• Montaj erişimi: aracın yaklaşması, üst kat balkonu, vinç gereği

Teklif için yerin birkaç fotoğrafını, yaklaşık ölçüleri, zeminin beton mu toprak mı olduğunu, sundurmanın nereye bağlanacağını ve kaplama tercihinizi gönderin; ön teklif bu bilgilerle çıkar, kesin fiyat keşif sonrası netleşir.