Cephe Çelik İmalatı

Kullanım alanları

Cephe çelik imalatı, bir binanın dış kaplamasını taşıyan ve bina taşıyıcı sistemine bağlayan ara konstrüksiyon ile cepheye asılan çelik elemanların projeye göre üretimini ve montajını kapsar. Kaplamanın kendisi (panel, kompozit, cam) çoğunlukla ayrı bir uygulayıcıdan gelir; çelik, o kaplamanın oturacağı düzlemi ve yük yolunu kurar. Talep edenler cephe uygulayıcıları, mimarlık ofisleri, yükleniciler ve mevcut binasının cephesini yenilemek isteyen işletmelerdir.

• Panel ve kompozit kaplama altı taşıyıcı: sandviç panel ve alüminyum kompozit panel için dikme ve kuşak sistemi.
• Cam giydirme cephe ana taşıyıcısı: alüminyum cephe profillerinin oturduğu çelik dikme, kuşak ve konsol düzeni; atrium ve giriş cepheleri.
• Cephe konsolları ve saçaklar: giriş saçağı, güneş kırıcı taşıyıcısı, balkon ve teras konsolu.
• Tabela ve tente taşıyıcıları: cephe önü reklam panosu, çatı üstü totem, tente ve kayar örtü konstrüksiyonu.
• Cephe önü platform ve bakım yolları: klima ve tesisat platformları, cephe bakım yürüme yolu, merdiven ve korkuluk.
• Cephe yenileme: mevcut binanın dış kabuğunu yeni kaplamaya hazırlayan düzeltme ve taşıyıcı katman.

Kaplama türü ve mevcut yapının durumu çelik sistemin tipini belirler; aynı cephe alanında hafif panel ile ağır taş kaplama farklı kesitlere ve farklı ankraj çözümlerine gider.

Avantajlar ve sınırlar

Çelik alt konstrüksiyon, düzgün olmayan bir bina yüzeyi üzerinde kaplama için tek bir düzlem kurar; kaplama derzleri ve hizası çelikten gelir. Ağır kaplamaları ve geniş açıklıkları alüminyum sistemin yetmediği yerde taşır; tabela, saçak ve platform gibi ek yükler aynı sisteme bağlanır. Kaplama ile bina arasında kalan boşluk yalıtım, havalandırma ve tesisat geçişi için kullanılır. Sistem sökülebilir; kaplama yenilenirken çelik yerinde kalabilir.

Dikkat isteyen taraflar da var. Cephe çeliği ısı köprüsü oluşturabilir: yalıtım katmanını delen her bağlantı noktası ısı kaçağı ve yoğuşma riski demektir, detayda termal ayırıcı ve yalıtım sürekliliği düşünülür. Farklı metallerin teması galvanik korozyona yol açar; alüminyum kaplama ile çelik taşıyıcı ayrılmadan birleştirilmez. Çelik ile kaplama farklı ısıl genleşme yapar; uzun kuşaklarda kayar bağlantı ve genleşme boşluğu bırakılır. Hafif kaplamalı, düzgün ve sağlam bir duvarda doğrudan ankrajlı hafif sistem daha ekonomiktir; çelik her cephede gerekmez.

Mühendislik yaklaşımı

Cephe çeliğinin ana yükü rüzgârdır. Kaplamanın kendi ağırlığı ve rüzgâr basıncı ile emmesi TS 498 ve TS EN 1991 çerçevesinde belirlenir; bina yüksekliği, köşe ve saçak bölgeleri ile açık kenarlar yerel katsayıları büyütür. Deprem etkisi, kaplamanın binayla birlikte hareket etmesi ve katlar arası göreli ötelemeyi karşılayabilmesi üzerinden ele alınır (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği). Kesit ve bağlantı hesabı Eurocode 3 (TS EN 1993) çerçevesindedir; sistem tasarımı inşaat mühendisi ve cephe tasarımcısıyla birlikte yürür.

Kesiti ve sistemi belirleyen girdiler:

• Kaplama türü ve ağırlığı: sandviç panel hafiftir ve geniş kuşak açıklığına izin verir; cam, taş ve seramik ağırdır ve dikme aralığını daraltır.
• Rüzgâr yükü: bina yüksekliği, konum ve cephe geometrisi; köşe ve parapet bölgelerinde emme etkisi belirleyicidir.
• Dikme ve kuşak açıklığı: kat yüksekliği dikme boyunu, panel eni kuşak aralığını verir; sehim sınırı kaplamanın derz toleransından gelir.
• Mevcut yapıya ankraj: betonarme kolon ve döşemeye mekanik ya da kimyasal ankraj, çelik yapıya bulonlu bağlantı, yığma duvarda yükün döşeme kenarına alınması.
• Ötelenme ve genleşme: katlar arası göreli hareket ve ısıl uzama için kayar ve sabit mesnet düzeni.
• Ek yükler: tabela, saçak, güneş kırıcı, bakım platformu ve iskele bağlantı noktaları.

Cephe sistemlerinin çelik taşıyıcıya etkisi:

Proje aşamaları

1. Keşif ve rölöve: cephe ölçüsü ve düzlemsellik, kat ve pencere kotları, mevcut yapı türü, ankraj yapılabilecek elemanlar, iskele ya da platform erişimi.
2. Tasarım ve onay: cephe tasarımcısının kaplama planı ile statik proje birleştirilir; dikme ve kuşak yerleşimi, ankraj ve konsol detayları, genleşme noktaları imalat resmine dökülür ve onaylanır.
3. İmalat: profil kesimi, delik ve konsol kaynağı, ayar plakaları ve ankraj parçaları; ölçü kontrolü ve markalama.
4. Yüzey işlemi: dış ortam ve kaplama arkasında bakım yapılamayacağı için sıcak daldırma galvaniz ya da galvaniz üzeri boya.
5. Sevkiyat ve montaj: ankrajlar yerleştirilir, dikmeler şakül ve ipe göre ayarlanır, kuşaklar bağlanır; düzlem kontrolü kaplama uygulayıcısıyla birlikte yapılır. Montaj sınırı (yalnız çelik mi, kaplamayla birlikte mi) teklifte belirlenir.
6. Teslim: hiza ve düzlemsellik, ankraj çekme kontrolleri ve galvanik ayırma detayları kontrol edilir; kaplama uygulamasına hazır teslim yapılır.

Malzeme ve yüzey işlemi

Dikme ve kuşaklarda kutu profil, U profil ve soğuk şekillendirilmiş C ve Z profiller, konsol ve saçaklarda I ve H profil ya da sacdan yapma kesit, ankraj ve ayar parçalarında sac plaka kullanılır. Yapısal çelik TS EN 10025 kapsamında S235 ya da S355 sınıfıdır. Görünür kalan konsol ve saçaklarda paslanmaz çelik yalnız mimari istek ya da deniz ortamı varsa değerlendirilir: deniz ve klorürlü ortamda 316, iç ya da korunaklı yüzeylerde 304; maliyet farkı yüksektir.

Cephe çeliği kaplamanın arkasında kalır ve bir kez kapandıktan sonra erişilemez; bu yüzden yüzey sistemi ortamın korozivite kategorisine göre (EN ISO 12944, C1'den C5'e kademeli) en başta doğru seçilmelidir. Varsayılan öneri sıcak daldırma galvanizdir; görünür elemanlarda galvaniz üzeri toz boya (dubleks sistem) renk ve koruma birlikte sağlar. Alüminyum ve çelik temas noktalarında EPDM ya da plastik ayırıcı, paslanmaz bağlantı elemanı ve gerekirse izolasyon pulu kullanılır. Kaplama arkası havalandırılan boşlukta yoğuşma olabileceği için galvaniz altında çıplak çelik bırakılmaz.

Standartlar ve yönetmelik

Cephe çeliğinin hesabında rüzgâr ve diğer yükler TS 498 ve TS EN 1991'den alınır; taşıyıcı tasarım Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ve Eurocode 3 (TS EN 1993) çerçevesinde yürür. İmalatta TS EN 1090 ve EN ISO 3834, malzemede TS EN 10025, yüzey korumada EN ISO 12944 geçerlidir. Kaplamanın yangın sınıfı ve yangın bariyerleri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamındadır; yüksek yapılarda kaplama malzemesi seçimi bu yönetmelikle sınırlıdır. Cephe değişikliği ruhsat ve yapı denetimi gerektirebilir; idari süreç proje sahibinde kalır. Liste yönlendirme amaçlıdır; hangi madde ve sınıfın uygulanacağını proje ve şartname belirler.

Fiyatı etkileyen faktörler

• Cephe alanı, bina yüksekliği ve cephe geometrisi (düz, kırık, eğrisel)
• Kaplama türü ve ağırlığı; dikme ve kuşak açıklığı
• Rüzgâr yükü bölgesi ve köşe ya da parapet bölgelerinin oranı
• Mevcut yapıya ankraj çözümü; yığma ya da zayıf duvarda ek taşıyıcı ihtiyacı
• Konsol, saçak, tabela, güneş kırıcı ve platform gibi ek elemanlar
• Genleşme ve ötelenme detaylarının sayısı
• Yüzey işlemi: galvaniz, dubleks sistem ya da paslanmaz eleman
• Montaj erişimi: iskele, platform ya da vinç; bina kullanılırken çalışma; nakliye mesafesi

Teklif için cephe ölçülerini ve fotoğraflarını, kaplama türünü ve varsa cephe tasarımcısının detaylarını, mevcut yapının türünü, bina yüksekliğini ve konumunu, ek eleman isteğinizi gönderin; sistem bu bilgilere göre çözümlenir.